Kompendium
Jak dobrać dźwig do ładunku — udźwig, zasięg i miejsce postoju?
Dźwig dobiera się na podstawie trzech danych: ciężaru ładunku (razem z zawiesiami), odległości od osi dźwigu do miejsca odłożenia oraz wysokości, na jaką trzeba go podnieść. Sam udźwig nominalny — 18 t czy 30 t — dotyczy najmniejszego wysięgu. Im dalej ładunek, tym mniej może podnieść ten sam żuraw.
Poniżej zebraliśmy wiedzę, która pomaga przygotować zamówienie i uniknąć niespodzianek na budowie. To ogólne zasady — konkretny dobór zawsze robi operator na podstawie tabeli udźwigów danej maszyny i warunków na miejscu.
Udźwig a wysięg — dlaczego 30 t nie znaczy 30 t na każdej odległości?
Każdy żuraw samojezdny ma tabelę udźwigów: dla każdej długości wysięgnika i każdej odległości ładunku od osi obrotu podaje, ile ton można bezpiecznie podnieść. Liczba w nazwie dźwigu to wartość maksymalna przy krótkim wysięgniku i ładunku tuż przy maszynie. Gdy wysięgnik się wysuwa, a ładunek oddala, dopuszczalny ciężar spada — czasem do ułamka wartości nominalnej. Dlatego pytamy nie tylko „ile waży”, ale też „jak daleko od miejsca, gdzie stanie dźwig”. Paleta pustaków podana 5 m od dźwigu to inne zadanie niż ta sama paleta odłożona 20 m dalej na stropie.
Do czego służy bocian w żurawiu 18 t?
Bocian (nazywany też wysięgnikiem kratowym lub przedłużką) to lekka konstrukcja montowana na końcu wysięgnika teleskopowego. Zwiększa zasięg i wysokość podnoszenia — w naszym żurawiu 18 t do 25 m. Dzięki temu dźwig może stać na ulicy lub podjeździe, a wiązar trafia po drugiej stronie domu, nad kalenicą sąsiedniego budynku albo za ogrodzeniem. Bocian ma mniejszy udźwig niż sam wysięgnik, więc stosujemy go do lekkich i średnich ładunków: wiązarów, krokwi, łat, okien, klimatyzatorów, lekkich elementów stalowych.
Jaki dźwig do czego? Tabela orientacyjna
Tabela pokazuje typowe zadania, orientacyjne ciężary i dźwig, który zwykle do nich wybieramy. Ciężary są przybliżone — dokładne dane podaje producent elementu lub dokument przewozowy, a ostateczny dobór zależy od odległości i warunków na miejscu.
Kiedy potrzebne są dwa dźwigi?
Pracę dwoma żurawiami planujemy, gdy ładunek jest za ciężki dla jednej maszyny przy wymaganym wysięgu, gdy jest bardzo długi (dźwigar, prefabrykat, zbiornik) albo gdy trzeba go obrócić z pozycji poziomej do pionowej. Dwa dźwigi trzymają wtedy element z dwóch stron, a operatorzy pracują według jednego planu podnoszenia. To rozwiązanie droższe od pracy jednym żurawiem, ale często jedyne bezpieczne — i zwykle tańsze niż sprowadzanie znacznie większego dźwigu z daleka. Szczegóły: praca dwoma dźwigami.
Jak przygotować miejsce pod dźwig?
Żuraw samojezdny potrzebuje utwardzonego dojazdu i równego miejsca, na którym rozłoży podpory. Podpory przenoszą na grunt duże naciski, dlatego miękki trawnik, świeży nasyp czy pokrywa szamba nie nadają się na stanowisko dźwigu — operator podkłada pod stopy podpór płyty rozkładające nacisk, ale podłoże musi być stabilne. Nad dźwigiem i trasą ładunku nie może być linii energetycznych w strefie zagrożenia ani gałęzi, które zablokują wysięgnik. Warto też wcześniej zaplanować, gdzie ładunek zostanie odłożony, i przygotować tam ekipę. Więcej: jak przygotować działkę i dojazd pod dźwig.
Czy dźwig może stanąć na ulicy?
Tak, ale gdy dźwig zajmuje jezdnię, chodnik lub pobocze drogi publicznej, potrzebna jest zgoda zarządcy drogi na zajęcie pasa drogowego (wymaga tego ustawa o drogach publicznych). Zarządcą jest — zależnie od drogi — gmina, powiat, województwo albo GDDKiA. Na drogach osiedlowych i wewnętrznych decyduje ich właściciel lub zarządca. O formalnościach warto pomyśleć z wyprzedzeniem, bo wydanie zezwolenia wymaga czasu. Opisujemy to w artykule dźwig na ulicy — kiedy potrzebne zajęcie pasa drogowego.
Żuraw samojezdny czy HDS — co wybrać?
HDS to żuraw zamontowany na samochodzie ciężarowym: przywozi ładunek i sam go rozładowuje. Sprawdza się przy krótkich odległościach i niewielkich ciężarach, np. rozładunku palet przy samym aucie. Żuraw samojezdny nie przewozi ładunku, ale ma znacznie większy zasięg, wysokość podnoszenia i udźwig — dlatego wybiera się go do więźb, stropów, kontenerów, domków holenderskich i maszyn. Dźwig WPR specjalizuje się w żurawiach samojezdnych; HDS nie oferujemy.
Kto odpowiada za bezpieczeństwo podnoszenia?
Za pracę dźwigu odpowiada operator: ustawia maszynę, sprawdza podłoże i podpory, kontroluje udźwig dla danego wysięgu i może przerwać pracę, gdy warunki są niebezpieczne — np. przy silnym wietrze. Obsługa żurawi samojezdnych wymaga zaświadczenia kwalifikacyjnego, a same dźwigi podlegają dozorowi technicznemu. Zaczepianiem ładunku zajmuje się osoba przeszkolona do tej pracy — przy zamówieniu ustalamy, kto z ekipy na budowie przejmuje to zadanie. Prosimy też o jedną osobę, która na miejscu kieruje pracą ekipy i jest w kontakcie z operatorem.
Jak opisać zlecenie, żeby wycena była trafna?
Najlepiej podać: co podnosimy i ile to waży (lub wymiary i materiał), ile jest sztuk, skąd i dokąd przenosimy ładunek, jaka jest odległość od miejsca postoju dźwigu, na jaką wysokość trzeba podać element oraz jak wygląda dojazd (szerokość bramy, nachylenie, przeszkody). Zdjęcie placu z miejsca, w którym może stanąć dźwig, często wyjaśnia więcej niż długi opis. Z takimi danymi operator od razu powie, czy pojedzie 18-tka z bocianem, czy 30-tka, i ile orientacyjnie potrwa praca.